{"id":4629,"date":"2019-03-01T10:22:33","date_gmt":"2019-03-01T08:22:33","guid":{"rendered":"http:\/\/www.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/?p=4629"},"modified":"2019-03-01T10:22:33","modified_gmt":"2019-03-01T08:22:33","slug":"spotkanie-ze-swiadkiem-historii-markiem-dunin-wasowiczem","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/spotkanie-ze-swiadkiem-historii-markiem-dunin-wasowiczem\/","title":{"rendered":"Spotkanie ze \u015bwiadkiem historii Markiem Dunin-W\u0105sowiczem"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W ramach cyklu \u201espotkanie ze \u015bwiadkiem historii\u201d Muzeum Wi\u0119zienia Pawiak go\u015bci\u0142o 26 lutego br. Marka Dunin-W\u0105sowicza, kt\u00f3ry by\u0142 przyjacielem Micha\u0142a Issajewicza pseudonim \u201eMi\u015b\u201d, uczestnika zamachu na Franza Kutscher\u0119. Jego wspomnienia poprzedzi\u0142 wyk\u0142ad \u201eAkcja na Kutscher\u0119 \u2013 przebieg i reperkusje\u201d wyg\u0142oszony przez muzealnika Roberta Hasselbuscha. Przypomnia\u0142 on, \u017ce likwidacja kata Warszawy by\u0142a jedn\u0105 z najbardziej spektakularnych akcji polskiego podziemia w okresie II wojny \u015bwiatowej.<\/p>\n

<\/p>\n

Franz Kutschera pe\u0142ni\u0142 funkcj\u0119 dow\u00f3dcy SS i policji dystryktu warszawskiego przez zaledwie cztery miesi\u0105ce (obj\u0105\u0142 j\u0105 25 wrze\u015bnia 1943 r.). To jednak wystarczy\u0142o, by ten niespe\u0142na 40-letni Austriak, z wykszta\u0142cenia ogrodnik, zyska\u0142 miano kata Warszawy, po tym jak nasili\u0142 represje wobec mieszka\u0144c\u00f3w stolicy. Terroryzowa\u0142 miasto \u0142apankami ludno\u015bci cywilnej i publicznymi egzekucjami. Gin\u0119\u0142o w nich po 300 os\u00f3b tygodniowo. Niemal codziennie na s\u0142upach og\u0142oszeniowych pojawia\u0142y si\u0119 nowe afisze z podpisanymi przez Kutscher\u0119 listami os\u00f3b skazanych na \u015bmier\u0107.<\/p>\n

Polskie Pa\u0144stwo Podziemne wyda\u0142o wyrok \u015bmierci na znienawidzonego przez mieszka\u0144c\u00f3w gen. Franza Kutscher\u0119. Jego wykonaniem mia\u0142 si\u0119 zaj\u0105\u0107 Kedyw KG AK, kt\u00f3rym dowodzi\u0142 p\u0142k August Emil Fieldorf \u201eNil\u201d. Przeprowadzenie akcji powierzono zgrupowaniu \u201eAgat\u201d (p\u00f3\u017aniejszy \u201eParasol\u201d). By\u0142a to jednostka do zada\u0144 specjalnych wywodz\u0105ca si\u0119 z Grup Szturmowych Szarych Szereg\u00f3w.<\/p>\n

Akcja rozegra\u0142a si\u0119 1 lutego w bia\u0142y dzie\u0144 w tzw. dzielnicy niemieckiej. Przeprowadzi\u0142a j\u0105 12-osobowa grupa \u017co\u0142nierzy \u201eAgatu\u201d pod dow\u00f3dztwem Bronis\u0142awa Pietraszewicza, pseudonim \u201eLot\u201d. Oko\u0142o godz. 9 Kutschera wyszed\u0142 z mieszkania w Alei R\u00f3\u017c 2 i pojecha\u0142 do po\u0142o\u017conego zaledwie 140 m dalej dow\u00f3dztwa SS i policji w Alejach Ujazdowskich 23. Tam, tu\u017c przed bram\u0105, jego pancernej limuzynie zajecha\u0142 drog\u0119 samoch\u00f3d prowadzony przez Micha\u0142a Issajewicza \u201eMisia\u201d. Nast\u0119pnie Bronis\u0142aw Pietraszewicz \u201eLot\u201d odda\u0142 do Kutschery seri\u0119 ze stena. Strzela\u0142 te\u017c do ss-mana z automatu Zdzis\u0142aw Poradzki \u201eKruszynka\u201d. Ci\u0119\u017cko rannego \u201ekata Warszawy\u201d dobi\u0142 z pistoletu Micha\u0142 Issajewicz \u201eMi\u015b\u201d.
\nOdg\u0142osy strza\u0142\u00f3w zaalarmowa\u0142y ochron\u0119 siedziby SS i policji. Z okien budynku i okolicznych dom\u00f3w Niemcy otworzyli ogie\u0144 do \u017co\u0142nierzy podziemia. Wszystkim uczestnikom akcji uda\u0142o si\u0119 odjecha\u0107 z Alej Ujazdowskich, ale podczas wymiany ognia ci\u0119\u017cko ranni zostali Bronis\u0142aw Pietraszewicz \u201eLot\u201d i Marian Senger \u201eCichy\u201d. Ca\u0142a akcja trwa\u0142a 90 sekund, ale niestety po stronie polskiej nie by\u0142 to koniec ofiar. Kazimierz Sott \u201eSok\u00f3\u0142\u201d i Zbigniew G\u0119sicki \u201eJuno\u201d, kt\u00f3rzy zaraz po zamachu przewie\u017ali koleg\u00f3w do Szpitala Przemienienia Pa\u0144skiego na Pradze, w drodze powrotnej zostali otoczeni przez Niemc\u00f3w na mo\u015bcie Kierbedzia (dzi\u015b jest to most \u015al\u0105sko-D\u0105browski). Nie chc\u0105c wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce gestapo, skoczyli do Wis\u0142y i zgin\u0119li w jej nurtach. \u201eLot\u201d i \u201eCichy\u201d zmarli w wyniku ran kilka dni p\u00f3\u017aniej. Straty niemieckie wynios\u0142y: pi\u0119ciu zabitych i dziewi\u0119ciu rannych.<\/p>\n

Franz Kutschera, by\u0142 najwy\u017cszym rang\u0105 funkcjonariuszem hitlerowskiego aparatu represji zlikwidowanym przez Armi\u0119 Krajow\u0105. W odwecie za jego zabicie Niemcy na\u0142o\u017cyli na Warszaw\u0119 100 mln z\u0142 kontrybucji, a dzie\u0144 po zamachu rozstrzelali w Alejach Ujazdowskich 21, w pobli\u017cu miejsca zamachu na Kutscher\u0119, stu zak\u0142adnik\u00f3w. By\u0142a to jedna z ostatnich publicznych egzekucji w okupowanym mie\u015bcie przed wybuchem powstania warszawskiego.<\/p>\n

Rozstrzeliwania odbywa\u0142y si\u0119 wprawdzie nadal, ale ju\u017c poza miastem lub w ruinach getta. Zaprzestano te\u017c wywieszania afiszy z nazwiskami skazanych i zak\u0142adnik\u00f3w. Niemcy zrozumieli, \u017ce eskalowanie terroru wywo\u0142uje op\u00f3r.<\/p>\n

Wyk\u0142ad uzupe\u0142ni\u0142 Marek Dunin-W\u0105sowicz, przyjaciel jednego z uczestnik\u00f3w akcji na Kutscher\u0119 \u2013 Micha\u0142a Issajewicza \u201eMisia\u201d. Opowiada\u0142 te\u017c o swoich prze\u017cyciach na Pawiaku i w Al. Szucha oraz w obozie koncentracyjnym Stutthof. Go\u015b\u0107 Muzeum, jak si\u0119 okaza\u0142o, m. in. dzi\u0119ki temu co opowiada\u0142 mu Micha\u0142 Issajewicz, m\u00f3g\u0142 napisa\u0107 pierwsza ksi\u0105\u017ck\u0119 o opisywanej akcji, kt\u00f3ra ukaza\u0142a si\u0119 pod tytu\u0142em \u201eZamach na Kutscher\u0119\u201d w ko\u0144c\u00f3wce lat 50-tych XX wieku w serii \u201e\u017b\u00f3\u0142tego tygrysa\u201d.<\/p>\n

To by\u0142o niesamowite spotkanie ze \u015bwiadkiem historii. Marek Dunin-Wasowicz, kt\u00f3rego rodzinne dzieje si\u0119gaj\u0105 XII wieku i obejmuj\u0105 wiele bardzo zas\u0142u\u017conych dla Polski osobowo\u015bci, potrafi\u0142 wr\u0119cz zahipnotyzowa\u0107 swoich s\u0142uchaczy, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych najwi\u0119ksz\u0105 grup\u0119 stanowili uczniowie XII liceum og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105cego im. H. Sienkiewicza z Warszawy.  Mimo strasznych swoich prze\u017cy\u0107 w katowniach gestapo na Pawiaku i Szucha oraz w KL Stutthof, a wi\u0119ziona przez Niemc\u00f3w by\u0142a te\u017c jego rodzina: ojciec, brat i matka, zachowa\u0142 ogromn\u0105 pogod\u0119 ducha i ma szczeg\u00f3lny dar opowiadania.<\/p>\n

Oprac. M.K<\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W ramach cyklu \u201espotkanie ze \u015bwiadkiem historii\u201d Muzeum Wi\u0119zienia Pawiak go\u015bci\u0142o 26 lutego br. Marka Dunin-W\u0105sowicza, kt\u00f3ry by\u0142 przyjacielem Micha\u0142a Issajewicza pseudonim \u201eMi\u015b\u201d, uczestnika zamachu na Franza Kutscher\u0119. Jego wspomnienia poprzedzi\u0142 wyk\u0142ad \u201eAkcja na Kutscher\u0119 \u2013 przebieg i reperkusje\u201d wyg\u0142oszony … Czytaj dalej →<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ngg_post_thumbnail":0},"categories":[17],"tags":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4629"}],"collection":[{"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=4629"}],"version-history":[{"count":1,"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4629\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4632,"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/4629\/revisions\/4632"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=4629"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=4629"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/pawiak\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=4629"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}