{"id":18,"date":"2012-11-10T19:31:42","date_gmt":"2012-11-10T18:31:42","guid":{"rendered":"http:\/\/muzeum-niepodleglosci.home.pl\/mauzoleum_szucha\/?page_id=18"},"modified":"2012-12-27T14:20:45","modified_gmt":"2012-12-27T13:20:45","slug":"przesluchania","status":"publish","type":"page","link":"http:\/\/archiwum.muzeum-niepodleglosci.pl\/mauzoleum_szucha\/al-szucha-w-okresie-ii-wojny-swiatowej\/przesluchania\/","title":{"rendered":"Przes\u0142uchania"},"content":{"rendered":"

PRZES\u0141UCHANIA<\/strong><\/span><\/p>\n

W Urz\u0119dzie Komendanta Policji Bezpiecze\u0144stwa i S\u0142u\u017cby Bezpiecze\u0144stwa zatrudnionych by\u0142o stale oko\u0142o 300 funkcjonariuszy. Dziennie przes\u0142uchiwano nawet do 100 os\u00f3b, cz\u0119sto dwukrotnie w ci\u0105gu dnia przywo\u017conych z Pawiaka lub aresztowanych przez gestapo w czasie akcji przeciwko polskiemu podziemiu czy w ulicznych \u0142apankach. Przywo\u017cono tu tak\u017ce wi\u0119\u017ani\u00f3w z innych wi\u0119zie\u0144 i areszt\u00f3w z terenu dystryktu warszawskiego. W areszcie w przyziemiu na \u201eSzucha\u201d wi\u0119\u017aniowie czekali na swoj\u0105 kolej w czterech, pozbawionych okien, celach zbiorowych zwanych \u201etramwajami\u201d (nazwa powsta\u0142a od krzese\u0142, ustawionych dwoma rz\u0119dami wzd\u0142u\u017c \u015bcian \u2013 tak jak w tramwaju), oraz w dziesi\u0119ciu celach pojedynczych \u2013 izolatkach. St\u0105d prowadzono ich na przes\u0142uchania do poszczeg\u00f3lnych referat\u00f3w. \u015aledztwo, w kt\u00f3re wpisuje si\u0119 wymy\u015blne tortury, odbywa\u0142o si\u0119 w gabinetach gestapo na g\u00f3rnych pi\u0119trach gmachu lub czasem w kancelarii dy\u017curuj\u0105cego gestapowca obok cel w podziemiach budynku. \u201eBadania\u201d w katowni na Szucha by\u0142y najwi\u0119ksz\u0105 udr\u0119k\u0105 dla wi\u0119\u017ani\u00f3w. O bezmiarze zadawanych cierpie\u0144 \u015bwiadczy 1260 zachowanych na \u015bcianach i pod\u0142ogach cel inskrypcji: teksty modlitw, rozwa\u017ca\u0144 o \u015bmierci, my\u015bli o Polsce, pro\u015bby o zawiadomienie rodziny, a tak\u017ce krzy\u017ce i kalendarze, b\u0119d\u0105ce \u015bwiadectwem m\u0119stwa i patriotyzmu przetrzymywanych tu Polak\u00f3w, z kt\u00f3rych wielu zam\u0119czono w czasie przes\u0142ucha\u0144.<\/span><\/span><\/p>\n

Spos\u00f3b w jaki prowadzono tutaj dochodzenia, mia\u0142 na celu fizyczne z\u0142amanie i psychiczne zniszczenie wi\u0119\u017ani\u00f3w. Terror oprawc\u00f3w zast\u0119powa\u0142 prawo. Brutalne \u201ebadania\u201d po\u0142\u0105czone prawie zawsze z biciem i torturami, by\u0142y jednym z najstraszniejszych prze\u017cy\u0107 wi\u0119\u017ani\u00f3w i nieraz ko\u0144czy\u0142y si\u0119 \u015bmierci\u0105 albo kalectwem. Podczas przes\u0142ucha\u0144 bito pa\u0142k\u0105, pejczem, spr\u0119\u017cyn\u0105, gum\u0105, duszono zepsut\u0105 mask\u0105 przeciwgazow\u0105, przypalano gor\u0105cym \u017celazem, ra\u017cono pr\u0105dem, wieszano za wykr\u0119cone do ty\u0142u r\u0119ce (tzw. s\u0142upek) lub g\u0142ow\u0105 w d\u00f3\u0142, \u201eprzytapiano\u201d, wlewaj\u0105c litrami wod\u0119 do nosa, szczuto specjalnie tresowanymi psami. R\u00f3wnolegle do tortur fizycznych stosowano ca\u0142y system tortur psychicznych. Do najcz\u0119stszych nale\u017ca\u0142o sprowadzanie cz\u0142onk\u00f3w najbli\u017cszej rodziny: matki, ojca, \u017cony, m\u0119\u017ca, c\u00f3rki, syna, w wielu wypadkach ju\u017c wcze\u015bniej osadzonych wraz z podejrzanym na Pawiaku, w obecno\u015bci kt\u00f3rych wi\u0119\u017ania przes\u0142uchiwano i katowano. Warto przytoczy\u0107 tu fragment zezna\u0144 wi\u0119zionego na Pawiaku polskiego lekarza: Pewnego wieczora przynosz\u0105 na noszach wprost z samochodu, kt\u00f3ry przywi\u00f3z\u0142 wi\u0119\u017ani\u00f3w z Szucha po przes\u0142uchaniu \u2013 m\u0142odego silnie zbudowanego dwudziestoparoletniego ch\u0142opca. Le\u017ca\u0142 nagi, przykryty tylko cz\u0119\u015bciowo jak\u0105\u015b szmat\u0105. B\u0142\u0119dne oczy, kurczowo zaci\u015bni\u0119te szcz\u0119ki, piana na ustach.[\u2026]Po odrzuceniu szmaty ukaza\u0142o si\u0119 ca\u0142e cia\u0142o pokryte okr\u0105g\u0142ymi c\u0119tkami. Szyja, piersi, ramiona, brzuch, uda, a nawet cz\u0142onek i moszna usiane by\u0142y w odst\u0119pach kilkucentymetrowych ciemnymi plamami mniej wi\u0119cej okr\u0105g\u0142ymi i o \u015brednicy oko\u0142o 1 cm. W pierwszej chwili nie mog\u0142em zrozumie\u0107 co to by\u0107 mo\u017ce. [\u2026] Po bli\u017cszym obejrzeniu zorientowa\u0142em si\u0119, \u017ce s\u0105 to oparzenia\u2026 Prosz\u0119 sobie wyobrazi\u0107, wiele razy trzeba by\u0142o zapali\u0107 papierosa, a\u017ceby upstrzy\u0107 w podobny spos\u00f3b ca\u0142e cia\u0142o doros\u0142ego cz\u0142owieka i wiele czasu to trwa\u0142o.<\/em><\/span><\/p>\n

Innym razem wzi\u0119to ze szpitala na przes\u0142uchanie m\u0142odego ch\u0142opca, ci\u0119\u017cko rannego poprzedniego dnia, w jakiej\u015b akcji. Oprawcy zorientowali si\u0119 natychmiast, \u017ce nie mog\u0105 przyst\u0105pi\u0107 do \u017cadnych r\u0119koczyn\u00f3w, gdy\u017c ofiara zemrze natychmiast i nie dowiedz\u0105 si\u0119 niczego. Wobec tego pojechali do mieszkania nieszcz\u0119\u015bnika i aresztowali jego matk\u0119. T\u0119 pi\u0119\u0107dziesi\u0119cioletni\u0105 kobiet\u0119 rozpocz\u0119to bi\u0107 i katowa\u0107 na oczach umieraj\u0105cego ch\u0142opca, by zmusi\u0107 go do zezna\u0144. W innym wypadku m\u0142od\u0105 16-letni\u0105 dziewczyn\u0119 usi\u0142owano z\u0142ama\u0107 i sterroryzowa\u0107 w ten spos\u00f3b, \u017ce na przes\u0142uchaniu kazano jej wobec kilku referent\u00f3w rozebra\u0107 si\u0119 do naga i, stoj\u0105c tak przed nimi, zeznawa\u0107. Kiedy indziej zn\u00f3w przywieziono starszego cz\u0142owieka ze zmia\u017cd\u017conymi palcami u obu r\u0105k. \u015aciskano mu palce mi\u0119dzy drzwiami a framug\u0105<\/em>\u2026 (Zeznania Felicjana Lotha na procesie Ludwika Fischera, IPN) <\/span><\/p>\n

Ten straszliwy system udr\u0119czenia prowadzi\u0142 niejednokrotnie do \u015bmierci samob\u00f3jczej, okazywa\u0142 si\u0119 jednak bezsilny wobec bohaterskiej postawy ogromnej wi\u0119kszo\u015bci wi\u0119\u017ani\u00f3w. Warto tu przywo\u0142a\u0107 histori\u0119 Wandy Ossowskiej, kt\u00f3ra by\u0142a 57 razy brutalnie przes\u0142uchiwana na Szucha. Nie mog\u0105c znie\u015b\u0107 bicia (dozna\u0142a m.in. p\u0119kni\u0119cia czaszki) usi\u0142owa\u0142a si\u0119 otru\u0107, odratowana, niczego Niemcom nie ujawni\u0142a.<\/span><\/p>\n

Tu wyj\u0105tkowo ci\u0119\u017ckie \u015bledztwo przeszed\u0142 trzymany w \u015bcis\u0142ej izolacji przez dwa i p\u00f3\u0142 miesi\u0105ca, jako bezimienny wi\u0119zie\u0144 \u201eX\u201d, Jan Pieka\u0142kiewicz, najwy\u017cszy przedstawiciel w\u0142adz cywilnych Polskiego Pa\u0144stwa Podziemnego, Delegat Rz\u0105du Rzeczypospolitej na Kraj. Przewieziony na Pawiak w stanie kra\u0144cowego wyniszczenia organizmu zmar\u0142 19 czerwca 1943.<\/span><\/p>\n

Tu bestialsko katowano Janka Bytnara \u201eRudego\u201d dow\u00f3dc\u0119 Hufca \u201ePo\u0142udnie\u201d Grup Szturmowych Szarych Szereg\u00f3w, jednego z bohater\u00f3w Kamieni na szaniec<\/em> \u2013 najg\u0142o\u015bniejszej ksi\u0105\u017cki okupowanej Warszawy, odbitego podczas brawurowej akcji pod Arsena\u0142em 26 marca 1943. Bytnar zmar\u0142 4 dni p\u00f3\u017aniej na skutek obra\u017ce\u0144 odniesionych w czasie \u015bledztwa. Jego oprawcy z gestapo SS-Oberscharf\u00fchrer Herbert Schultz i SS-Rottenf\u00fchrer Ernst Lange zostali zastrzeleni z wyroku Polski Podziemnej w maju 1943 roku. <\/span><\/p>\n

W wyniku tortur podczas przes\u0142ucha\u0144 zmar\u0142 w ko\u0144cu lipca 1944 roku w szpitalu wi\u0119ziennym na Pawiaku znakomity pilot i konstruktor lotniczy Antoni Kocjan, szef wywiadu lotniczego w Komendzie G\u0142\u00f3wnej AK. Jeden z uczestnik\u00f3w operacji rozpracowania pocisk\u00f3w V1 i V2 i ustalenia miejsca ich wytwarzania, kt\u00f3ra spowodowa\u0142a zbombardowanie przez lotnictwo brytyjskie w nocy na 18 sierpnia 1943 bazy w Peenem\u00fcnde. Kocjan uczestniczy\u0142 te\u017c w akcji wywiadu AK, w wyniku kt\u00f3rej zosta\u0142 dostarczony aliantom rozmontowany pocisk rakietowy V2. <\/span><\/p>\n

<\/p>\n

Fragment wspomnie\u0144 J\u00f3zefa Jagodzi\u0144skiego o pobycie na szucha<\/span><\/span><\/span><\/strong><\/p>\n

Poniedzia\u0142ek 20 marca[1944].[\u2026]Po godzinie [od porannego apelu] sprawdzono list\u0119 i wyprowadzono nas do samochodu. By\u0142o nas oko\u0142o pi\u0119\u0107dziesi\u0119ciu os\u00f3b. Tych, kt\u00f3rzy nie mogli si\u0119 zmie\u015bci\u0107 w samochodzie, Niemcy ubijali kolbami. Jaki\u015b m\u0142ody cz\u0142owiek otrzyma\u0142 tak pot\u0119\u017cny cios w \u017co\u0142\u0105dek, \u017ce straci\u0142 przytomno\u015b\u0107. Do \u015brodka gmachu [na Szucha] wprowadzono nas dw\u00f3jkami, d\u0142ugim korytarzem a\u017c do kraty, kt\u00f3ra oddziela\u0142a dalszy korytarz. Za krat\u0105 ponownie ustawiano nas twarz\u0105 do \u015bciany. Odczytanych z listy dy\u017curny gestapowiec kierowa\u0142 do poszczeg\u00f3lnych cel. By\u0142o ich cztery. Cele-wn\u0119ki [tzw. tramwaje] nie mia\u0142y okien, od korytarza oddzielone by\u0142y krat\u0105. Trafi\u0142em do \u201etramwaju\u201d drugiego. Po obu stronach pod \u015bcianami sta\u0142y po cztery krzes\u0142a jednoosobowe. Siada\u0142o si\u0119 twarz\u0105 do \u015bciany, a plecami do kraty, za kt\u00f3r\u0105 chodzi\u0142 s\u0142u\u017cbowy gestapowiec. Dla kogo nie starczy\u0142o miejsc siedz\u0105cych, musia\u0142 sta\u0107 twarz\u0105 do \u015bciany.[\u2026] Po pewnym czasie wr\u00f3ci\u0142 do naszego \u201etramwaju\u201d jaki\u015b m\u0142ody cz\u0142owiek mocno pobity. Ust\u0105pi\u0142em mu miejsca, lecz odm\u00f3wi\u0142. Stan\u0105\u0142 pod \u015bcian\u0105. Z nogawek spodni s\u0105czy\u0142a si\u0119 krew. Po kilku minutach osun\u0105\u0142 si\u0119 na pod\u0142og\u0119.[\u2026] Powoli ockn\u0105\u0142 si\u0119. Powiedzia\u0142 cichym g\u0142osem: \u201ePlec\u00f3w, siedzenia i n\u00f3g nie czuj\u0119\u201d. Spora ka\u0142u\u017ca krwi skrzep\u0142a na pod\u0142odze. Przed po\u0142udniem przes\u0142uchiwanych odwieziono z powrotem na Pawiak. W \u201etramwajach\u201d zrobi\u0142o si\u0119 lu\u017aniej. Po po\u0142udniu wraz z parti\u0105 nowych wi\u0119\u017ani\u00f3w przywieziono zup\u0119. Po przerwie obiadowej wraca\u0142o z przes\u0142ucha\u0144 jeszcze wi\u0119cej pobitych ni\u017c rano. Siedzia\u0142em bez przes\u0142uchania do wieczora [\u2026]. Jednak\u017ce [\u2026] odwieziono mnie na Pawiak.<\/em><\/span><\/p>\n

\u015aroda 22 marca. Zaraz po apelu porannym [na Pawiaku] zosta\u0142em wywo\u0142any na przes\u0142uchanie.[\u2026] Gdy [na Szucha] nadszed\u0142 czas wieczornego odjazdu, w \u201etramwajach\u201d pozosta\u0142o jeszcze kilka os\u00f3b, a tak\u017ce ja. Zabrano mnie na przes\u0142uchanie. Id\u0105c na g\u00f3r\u0119 spojrza\u0142em na zegar. By\u0142a za kwadrans pi\u0105ta. W pokoju przy biurku siedzia\u0142o dw\u00f3ch gestapowc\u00f3w, tych samych, kt\u00f3rzy mnie aresztowali. Przy maszynie \u2013 kobieta.[\u2026] Stara\u0142em si\u0119 odpowiada\u0107 spokojnie, cho\u0107 wewn\u0119trznie dygota\u0142em.[\u2026] Z kolei pada\u0142y pytania o zaw\u00f3d, miejsce pracy, zarobki i podchwytliwe pytania: \u201eIle otrzymujesz z organizacji?\u201d[\u2026] Zacz\u0119\u0142o si\u0119 bicie czworok\u0105tnym batogiem zako\u0144czonym o\u0142owian\u0105 kulk\u0105. Straci\u0142em przytomno\u015b\u0107. Nie wiem, jak d\u0142ugo trwa\u0142a masakra. Powoli wraca\u0142a mi \u015bwiadomo\u015b\u0107, ale podnie\u015b\u0107 si\u0119 nie mog\u0142em. Ten sam gestapowiec, kt\u00f3ry mnie przyprowadzi\u0142 [z celi], wzi\u0105\u0142 mnie mocno pod rami\u0119 i poprowadzi\u0142 do \u201etramwaju\u201d[\u2026]<\/em><\/span><\/p>\n

Czwartek 23 marca. Gdy si\u0119 ockn\u0105\u0142em, by\u0142em zdr\u0119twia\u0142y. [\u2026] Us\u0142ysza\u0142em swoje nazwisko. Przy kracie sta\u0142 ten sam gestapowiec, kt\u00f3ry mnie wczoraj sprowadzi\u0142 do \u201etramwaju\u201d. Weszli\u015bmy do tego samego pokoju, w kt\u00f3rym byli ci sami gestapowcy. Referent zapyta\u0142, czy namy\u015bli\u0142em si\u0119 i czy b\u0119d\u0119 m\u00f3wi\u0142 prawd\u0119. I zn\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 bicie tym samym batogiem. Uczu\u0142em straszny b\u00f3l, zrobi\u0142o mi si\u0119 ciemno w oczach, a kiedy si\u0119 ockn\u0105\u0142em, le\u017ca\u0142em na kanapce, a referent chodzi\u0142 po pokoju i dyktowa\u0142 maszynistce. Niemal w ka\u017cdym zdaniu u\u017cywa\u0142 s\u0142owa \u201eIch bestreite\u201d (zaprzeczam).[\u2026] Jeden z nich sprowadzi\u0142 mnie do \u201etramwaju\u201d. Obola\u0142y i wyczerpany, wstrz\u0105sany dreszczami, oko\u0142o p\u00f3\u0142nocy po\u0142o\u017cy\u0142em si\u0119 na pod\u0142odze i zasn\u0105\u0142em.<\/em><\/span><\/p>\n

By\u0142 ju\u017c pi\u0105tek 24 marca. Przywieziono zn\u00f3w now\u0105 parti\u0119 na przes\u0142uchanie. Po po\u0142udniu wyczytano moje nazwisko do transportu na Pawiak. Ko\u0142o mnie sta\u0142o dw\u00f3ch mocno pobitych, s\u0142aniaj\u0105cych si\u0119 na nogach m\u0119\u017cczyzn. Dw\u00f3ch innych stoj\u0105c pod \u015bcian\u0105 zemdla\u0142o. Bij\u0105c kolbami karabin\u00f3w gestapowcy zmusili ich do podniesienia si\u0119 i doj\u015bcia do samochodu.<\/em><\/span><\/p>\n

{J\u00f3zef Jagodzi\u0144ski. W celi.[w:] Pawiak by\u0142 etapem, W. 1987 s. 400-403}<\/span><\/p>\n

________________________________________________________________<\/span><\/p>\n

Nie zachowa\u0142y si\u0119 dokumenty, kt\u00f3re pozwoli\u0142by dok\u0142adnie ustali\u0107 liczb\u0119 wi\u0119\u017ani\u00f3w, kt\u00f3rzy przeszli przez t\u0119 katowni\u0119. Dla wielu tysi\u0119cy, podziemia na Szucha by\u0142y tylko pocz\u0105tkiem krzy\u017cowej drogi. Przed nimi by\u0142y jeszcze mury Pawiaka, obozy koncentracyjne, miejsca egzekucji.<\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Wybacz –\u00a0 pisz\u0119 niewyra\u017anie, bo le\u017c\u0119
\nna brzuchu. Mam \"\"<\/a>tak zbite
\nplecy, \u017ce nie mog\u0119 si\u0119 odwr\u00f3ci\u0107.
\nBy\u0142am kilka razy na prze-
\ns\u0142uchaniu na Szucha. Ci\u0105gle te
\nsame pytania – sk\u0105d meble
\nze skrytkami, co w nich chowam [?]
\nW k\u00f3\u0142ko powtarzam to samo:
\nkupi\u0142am na Bagnie, nic
\nnie wiedzia\u0142am o skrytkach [.]
\nBardzo bili. By\u0142o ich troje [.]
\nDw\u00f3ch m\u0119\u017cczyzn i kobieta.
\nWk\u0142adali mask\u0119 p \u2013 gazow\u0105 [przeciwgazow\u0105],
\ndusi\u0142am si\u0119, spada\u0142am z
\nkrzes\u0142a – wtedy jeden kopa\u0142
\nmnie w plecy, kobieta pomaga\u0142a
\nmu w biciu lini\u0105. Traci\u0142am
\nprzytomno\u015b\u0107, wtedy oblewali wod\u0105.
\nB\u0105d\u017acie spokojni, nic ode mnie
\nnie wyjdzie – Mama i Nuna
\nnie s\u0105 ze mn\u0105, s\u0105 w innej celi.
\nNun\u0119 te\u017c dusili mask\u0105 p – gazow\u0105 [przeciwgazow\u0105]\u00a0 –
\nnic nie powiedzia\u0142a.
\nSpotka\u0142am tu wspania\u0142ych ludzi [.]
\nWy tam, na wolno\u015bci, nie macie
\npoj\u0119cia, na jakiej p\u0142aszczy\u017anie
\ns\u0105 tu nasze prze\u017cycia. Nie \u017ca\u0142uj\u0119,
\n\u017ce tu jestem. Pilnuj si\u0119 staruszko [,]
\nnie chc\u0119 jednak Ciebie tu zobaczy\u0107.
\nCzy si\u0119 zobaczymy?<\/p>\n

27.V.43<\/p>\n

Do Agnieszki<\/p>\n

\n\n\n\t\t\n\t\t\t\t